هسته علمی علوم پایه دانشگاه آزاد کازرون
معرفي رشته علوم و صنايع غذايي

1-تعريف و هدف:

این رشته در گذشته با نام مهندسی کشاورزی صنایع فرآورده های کشاورزی در دانشگاههای کشور ارائه شده و از سال 1371 به طور رسمی به علوم و صنایع غذایی تغییر نام داده است. کلیه عملیاتی که پس از برداشت محصولات زراعی و باغی و یا ذبح دام انجام شده و مواد خام را به ماده غذایی آماده مصرف تبدیل می کند، شامل روشهاي نگهداري فرآوری، بسته بندی و... زیر مجموعه این گرایش می باشند.

هدف از این رشته، تربیت نیروهای متخصصی است که بتوانند در زمینه هایی چون اجرای عملیات تبدیل مواد غذایی، نگه داری محصولات کشاورزی، کنترل کیفیت، کمک به طراحی و بهینه سازی خطوط تولید در کارخانه های مورد نظر فعالیت کرده هدایت، نظارت و مسوولیت فنی واحدهای تولید فرآورده های مختلف غذایی را بعهده گیرند.

امنيت غذايي جزو مهم‌ترين اهرم‌هاي استراتژي ملي براي استقلال و خود کفايي است. استفاده بهينه از مواد غذايي و کاهش ضايعات آنها و مديريت صحيح بر منابع آن و نيز استفاده از علوم و فنون روز به منظور حفظ کيفيت و افزايش عمر نگهداري مواد غذايي نيازمند نيروهاي متخصص و کار آزموده در اين زمينه است. بديهي است نيل به اين هدف جز با در اختيار داشتن نيروي انساني متخصص که توانايي‌هاي خود را در محيط آموزشي و علمي مناسب کسب نكرده باشد، امکا ن پذير نخواهد بود. لذا ضروري است متخصصيني تربيت شوند که بتوانند در امور مربوط به مديريت، برنامه ريزي، نظارت، آموزش و تحقيق در امور فوق خدمت كنند.

علاوه بر اهميت حياتي ايمني در صنايع غذايي، امروزه اين صنايع همانند بسياري از صنايع ديگر، بايد قادر باشند تا مسير بسيار پيچيده و سختي را براي ارضاي تنوع‌طلبي مصرف‌کنندگان و همچنين رقابت در بازار ديناميک صنعتي و صادرات ملي طي نمايند. در جهان امروز استفاده از مجموعه آخرين دانش‌ها و يافته‌هاي بشري و بهينه‌سازي آنها، افزايش راندمان و بهره‌وري را در اين صنعت به ارمغان آورده است. اين روش‌ها باعث گرديده تا فرآيندهاي صنايع غذايي ويژگي‌هاي بخصوصي را پيدا نمايد. اهم اين ويژگي‌ها عبارتند از:

1- بهبود کيفيت

2-تضمين کيفيت

3- بالا بردن ظرفيت توليد

4-کاهش مصرف انرژي

5- پايين آوردن دخالت نيروي انساني در فرآوري صنايع غذايي به منظور کاهش انواع آلودگي‌ها به جهت تضمين امنيت غذايي

6-کاهش ضايعات

7- افزايش راندمان و بهره‌وري

2-اهمیت و جایگاه در جامعه:

نیاز روز افزون جامعه به غذا و رشد بی رویه جمعیت و کاهش منابع غذایی، یکی از مهمترین مسائلی است که توجه دولتمردان، اندیشمندان و محققان را به خود معطوف داشته است. در این راستا، لزوم استفاده بهینه از منابع غذایی موجود و به کارگیری روشهای مطلوب نگه داری و جلوگیری از ضایعات بی رویه محصولات کشاورزی، تأمین منابع جدید غذایی، بسته بندی مناسب به منظور حفظ و بهبود کیفیت محصولات و ...، از جمله مواردی است که اهمیت آن بر هیچ کس پوشیده نیست. علاوه بر این، رشد و توسعه جوامع و پیشرفت علوم و صنعت، سبب پیدایش عادات و سبک های نوین غذایی شده، به گونه ای که نیاز به تنوع محصولات و پیدایش فرآورده های جدید غذایی و کمک غذایی به شکل روز افزونی احساس می گردد. بدین سبب رابطه مستقیم رشته صنایع غذایی با سلامت مردم و توجه خاص دولت و مردم به کمیت و کیفیت غذایی جامعه و ایجاد کارخانجات جدید صنایع غذایی و ...، همگی دلایل بارزی هستند که اهمیت این رشته تحصیلی را نشان می دهند.

3- گرايش‌ها و ابعاد مختلف اين رشته در كارشناسي ارشد:
ا لف) فناوري تبديل مواد غذايي :

يکي از معضلات روز کشورهاي در حال توسعه از جمله ايران حجم بالاي ضايعات بخش کشاورزي و نيز عدم استفاده بهينه از فرآورده هاي جانبي اين بخش است. دانش و فناوري تبديل مواد اوليه کشاورزي، دامي و دريايي به محصولاتي با ارزش افزوده بالا و نيز قابليت نگهداري و بسته بندي آنها براي نگهداري در شرايط مختلف موضوع فعاليت اين گرايش است. همچنين تربيت نيروي انساني متخصص و محقق با توانايي‌هاي مديريتي و راهبردي و تحقيقاتي در زمينه هاي فوق از ديگر مأموريت‌هاي اين گرايش است.

ب) علوم مواد غذايي :

علوم پايه مورد نياز در همه گرايش‌هاي مربوط به فرآوري و تبديل و مهندسي صنايع غذايي در گرايش علوم مواد غذائي مد نظر قرار مي گيرد. توانايي‌هاي علمي متخصصين مربوطه در اين گرايش، ساير گرايش‌ها و تخصص‌ها را قادر به اتخاذ تکنيک‌هاي صحيح مي نمايد. شيمي مواد غذايي، ميکروبيولوژي مواد غذايي، بيوشيمي و ساير خواص کيفي مواد غذايي محورهاي اصلي آموزش و تحقيق در اين گرايش هستند.
ج ) مهندسي صنايع غذايي :

بومي سازي تجهيزات و تکنولوژي‌هاي روز مورد استفاده در صنايع غذايي و آشنايي دانشجويان به اصول طراحي و پايه‌هاي دانش فني، تجهيزات و ماشين آلات مورد استفاده در صنايع غذايي هدف اين گرايش است.

د ) بيوتکنولوژي مواد غذايي :

روش‌هاي نوين علمي مورد استفاده در صنايع غذايي ، ارزش دهي به محصولات جانبي، استفاده بهينه از ضايعات و معرفي روش‌هاي بيوتکنولوژي در صنايع غذايي و محصولات و فناوري هاي مرتبط جزو اهداف اين گرايش است.

4-توانایی های لازم برای داوطلبان این رشته:

براي کسب موفقيت در طي دوره تحصيلي و امکان ادامه تحصيل در اين رشته، داوطلب بايد از توان و دانش بالا در دروس شيمي، فيزيک و زيست شناسي(ميکروب شناسي) برخوردار باشد. در ضمن از آن جا که زمينه اشتغال متخصصان اين رشته بيشتر در کارخانجات اعم از آزمايشگاه و خط توليد است، داوطلب بايد از توان جسمي مطلوب و نيز دقت کافي بهره‌مند باشد.

5-تواناييها وزمينه اشتغال فارغ التحصيلان :

فارغ التحصیلان رشته مهندسی علوم و صنایع غذایی پس از پایان تحصیلات، بست ه به توانا ييهاي فردی و علمی خود، می توانند مسوولیتهای متفاوتی نظیر: مدیریت تولید کارخانجات توليدموادغذايي، مسوولیت آزمایشگاه ها، انجام فعالیت های تحقیقاتی برای بهبود کیفیت تولیدات غذایی، ساخت محصولات جدید، افزایش تولید، کاهش ضایعات، بسته بندی و ... ارائه مشاوره علمی به واحدهای تولیدی و فعالیتهای دیگر را بر عهده گیرند. بدیهی است که نقش متخصصان این رشته در جلوگیری از اتلاف سرمایه های ملی، با کاهش ضایعات کشاورزی از طریق تبدیل آنها به فرآورده های غذایی مطلوب و مورد تأیید استانداردهای جهانی و ارزآوری از طریق صادرات این محصولات بر هیچ کس پوشیده نیست.







+ نوشته شده در  ساعت 20:1  توسط علیرضا پورگودرزی  |